• Complexe vormen van psychotrauma en impact op persoonlijkheid

  • Leestijd Pagina: +- 5 minuten

  • Boosheid, Angst, ... Een aanblik van onverwerkt trauma bij het "Innerlijke Kind" op volwassen leeftijd

    Sinds de 'Publlcatie' in De Morgen van 30 juni 2019, is deze foto me altijd bijgebleven en maakt tot op de dag van vandaag nog altijd een diepe indruk en de cliënten met wie ik werk rond verwerking van psychotrauma. De ogen van dit 5 jarig meisje uit Raqqa, (in het ex-kalifaat van I.S.) verraden een heel leven, zoals "De Morgen" dit ook destijds mooi verwoordde. Het verhaal hierachter is ronduit schrijnend en is voor ons als westerse maatschappij amper te bevatten. Kinderen die in oorlogsgebied opgroeien,- als men al van opgroei mogelijkheden kan spreken ,- lopen vaak al heel vroeg in hun leven trauma op waarbij de kans groot is dat ze deze voor de rest van hun leven zullen meedragen.

    Tim Dirven, - De fotograaf van deze foto, - vertelde me dat de vader van het meisje werd getroffen door één van de mijnen (I.E.D),- die I.S. achter liet net voor ze werden verjaagd uit Raqqa,-  en hierdoor beide benen verloor. Hierdoor kon hij zijn gezin niet meer onderhouden. De moeder bleek,- anders dan haar vader,- wat afwijzend te staan t.o.v. haar, maar was tegelijkertijd ook zo wanhopig dat ze de fotograaf smeekte om haar mee te nemen naar Belgie, in de hoop van haar zo een betere toekomst te kunnen bieden.  De kans dat het meisje deze "smeekbede" heeft gehoord is groot, hoewel men het niet 100% zeker weet.
    Het meemaken van een gewelddadige burgeroorlog, de woonst van dit gezin dat quasi volledig was vernield, haar vader beide benen zien verliezen en haar moeder die zo wanhopig is dat ze zelfs bereid was van haar af te staan wordt in het brein van een kind helemaal anders verwerkt dan hoe dat volwassen,- die anders dan kinderen wel abstract en formeel kunnen denken,- dat doen. (Vergeet niet dat het verwerken dergelijke traumata door volwassenen ook heel moeilijk zijn). 

    Binnen onze contreien gaat het hier niet over oorlogsgeweld, maar eerder over een combinatie van aanhoudend structureel verbaal, fysiek en/of seksueel geweld en/of ernstige verwaarlozing, langdurig extreem pestgedrag waarvan men getuige is geweest en/of zelf heeft doorgemaakt. 
    Kinderen van dezelfde leeftijd als het meisje hiernaast op de foto, die met structureel aanhoudend trauma worden geconfronteerd ,- en dit reikt zelfs tot een stuk tijdens de puberteit, beschikken lang niet over hetzelfde relativeringsvermogen als volwassenen en kunnen vaker,- zeker als de omgeving dit ook niet faciliteert,- traumata veel moeilijker plaatsen en/of verwerken. Hierdoor kunnen er schuldgevoelens, chronische diffuse angst, verdriet, boosheid, reddeloosheid, minderwaardigheidsgevoelens en gevoelens van wantrouwen ontstaan die zich vertalen in allerhande destructieve coping en uitingsvormen en op hun beurt zich vastzetten in de persoonlijkheid en onbewuste van de (vaak immiddels volwassen) betrokkene. Vaak ontwikkelen deze kinderen later in hun ontwikkeling ernstige angst, dissociatie en persoonlijkheidsstoornissen.

  • Photographic Artist: Tim Dirven
    Copyright verleend aan: Chrißt'll Scholiers
    Company: PsyChé - Psychotherapie - EMDR

  • Last but not least. Kinderen die opgroeien in moeilijke en of disfunctionele (gezins) context-structuren, worden geregeld ook slachtoffer van "destructieve" parentificatie en dragen "roulerende" rekeningen waarin (en vaak onbewust en non-intentioneel) onverwerkt trauma van de volwassene werd overgedragen op het kind. Indien hier geen aandacht aan wordt besteed, is dat een proces dat zich van generatie op generatie herhaalt. (Leestijd +- 2,5 minuten)

  • Wanneer het opgelopen trauma structureel van aard is

    Als we spreken over structureel opgelopen traumata, Dan praten we (meestal) over traumata van type II of traumata die vallen binnnen het 3de en het 4de kwadrant. Hieronder worden deze twee laatste kwadranten herhaald. (uit de tekst van Type-1 Trauma)

    3de kwadrant:
     Psychologisch trauma dat men oploopt als gevolg van gebeurtenissen ,- "waarbij men ook emotioneel of inter-persoonlijk betrokken is" ,- en waarbij men bedreigd was in hun psychologisch en/of fysieke integriteit en/of de dood of risico op zware verwondingen. Voorbeelden hiervan zijn: Verkrachting, Seksueel geweld, fysieke en mentale mishandeling, oorlogstrauma met persoonlijk karakter, trauma's als gevolg uit (voormalig) lidmaatschap in schadelijke organisaties e.a.

    4de kwadrant: Psychologisch trauma gerelateerd aan herhaaldelijke en langdurige veelvuldige blootstelling van pijn, mishandeling, uitsluiting, deprivatie, vernedering & isolatie, ... . 

    Als we praten over het derde en vierde kwadrant dan spreken we meestal over (zeer) ernstige traumatische gebeurtenissen,- en dan vooral in het vierde kwadrant,- die vaak al vroeg in het leven van de betrokken persoon zijn begonnen. Heel vaak heeft het,- zoals hier eerder al is aangehaald,- haar oorsprong in de kindertijd. Vaak zijn er,- o.w.v. de ernstige en langdurige graad van blootstellingen aan gevaar en van zeer negatieve gebeurtenissen,- persoonlijkheidsproblematiek zoals "verhogingen" in het borderline- en angstige persoonlijkheidsspectrum, - al dan niet met eventuele Dissociatieve indentiteitsproblematiek,- mee gemoeid. Anderzijds is het ook goed mogelijk dat de betrokken persoon door deze gevolgen ook vrijwel constant angstig overkomt, negatief affect vertoont, intense spanning en stress voelt, en somatische klachten vertoont. Als laatste is er ook een verhoogde kans op verslaving zoals medicatie, alcohol en drugs.

    Dus kort gezegd, is de trauma thematiek van deze personen veel complexer, en dan biedt E.M.D.R. niet altijd een effectieve uitkomst. EMDR kan hier zeker nog wel worden toegepast als een therapieonderdeel, maar niet meer als hoofdtherapie.

    Hoe dan ook ligt de focus desgevallend 
    eerst op het resourcen en stabiliseren, voordat er exploratief wordt gewerkt in het verwerken van trauma's. Vaak vraagt dergelijke problematiek een combinatie van integratieve psychotherapie,-  al dan niet met EMDR als hulptechniek,-  en al dan niet met eventueel psychofarmaceutische en/of psychiatrische ondersteuning. Tevens is de therapie termijn ook vaak van lange(re) duur.

    (Leestijd : +- 2 min)

  • Meest voorkomende voorbeelden:

    Trauma als gevolg van (vaak herhaaldelijk en langdurige) mishandeling, verwaarlozing, verbaal geweld, fysiek geweld en seksueel misbruik tijdens vroeg kinderlijke jeugd en tienerjaren.
    Trauma als gevolg van (familiale) delegaten waaraan men als kind en/of als tiener moest aan voldoen met destructieve parentificatie als gevolg, waardoor normale persoonlijkheidsontwikkeling van het kind werd geremd.

    Concrete voorbeelden van destructieve parentificatie zijn:

    - Kinderen die de ouderschapstaken op een te jonge leeftijd en langdurig hebben moeten overnemen, vanwege chronische aandoeningen of ziekte, verslaving, onverwerkt trauma van (één van) de ouders en hiervoor nooit zijn erkend (of zelfs hiervoor werden bekritiseerd of afgewezen) door diegenen voor wie ze zorg dragen en/of niet tijdig zijn ontlast van deze taak.
    - Kinderen die werden geremd in hun persoonsontwikkeling o.w.v (ernstige en chronische) conflictsituaties binnen hun familie en ouders, en hierbij op hun eigen gevoelens hebben verloochend ten voordele van het situatie waarin ze noodgedwongen hebben geleefd.
    ...

     (Leestijd < 1 min)